Dlaczego organizm po latach zaczyna mówić stop?

Większość problemów zdrowotnych nie pojawia się nagle. Organizm bardzo rzadko „psuje się” z dnia na dzień. Znacznie częściej przez wiele miesięcy, a czasem lat próbuje adaptować się do przeciążenia, ignorowanych objawów, niedoboru regeneracji i życia funkcjonującego stale na wysokim napięciu. Problem polega na tym, że człowiek bardzo łatwo przyzwyczaja się do funkcjonowania poniżej swojego realnego potencjału fizjologicznego.

W praktyce gabinetowej regularnie obserwuję kobiety, które przez długi czas działały w trybie ciągłej mobilizacji. Opieka nad dziećmi, praca, obowiązki domowe, stres, nieregularne jedzenie i chroniczny brak czasu dla siebie stopniowo stają się codziennością. Organizm początkowo jeszcze sobie radzi. Z czasem jednak coraz wyraźniej zaczyna ograniczać możliwości regeneracyjne i metaboliczne.

To właśnie wtedy pojawia się przewlekłe zmęczenie, pogorszenie koncentracji, problemy ze snem, większa drażliwość, trudność z redukcją masy ciała, nasilone podjadanie, problemy jelitowe czy coraz większe poczucie „braku zasobów”. Wiele kobiet interpretuje ten stan jako naturalną konsekwencję wieku albo efekt „trudnego okresu”. Tymczasem bardzo często organizm od dawna funkcjonuje w stanie przewlekłego przeciążenia fizjologicznego.

Jednym z największych problemów współczesnego stylu życia jest to, że organizm praktycznie nie dostaje przestrzeni na pełną regenerację. Układ nerwowy pozostaje stale pobudzony, poziom stresu utrzymuje się wysoko, a codzienność coraz częściej opiera się na funkcjonowaniu „zadaniowym”. W praktyce wiele kobiet od rana działa na wysokim napięciu, jednocześnie ignorując głód, zmęczenie i sygnały przeciążenia organizmu.

Przez pewien czas organizm potrafi kompensować taki model działania. Problem polega jednak na tym, że przewlekły stres wpływa praktycznie na cały metabolizm. Pogarsza jakość snu, zwiększa poziom kortyzolu, destabilizuje gospodarkę glukozowo-insulinową i nasila procesy zapalne. Organizm zaczyna funkcjonować bardziej w trybie przetrwania niż równowagi fizjologicznej.

To bardzo często prowadzi do sytuacji, w której kobieta mimo ogromnego zmęczenia nie potrafi realnie odpocząć. Układ nerwowy pozostaje stale pobudzony, a regeneracja staje się coraz mniej efektywna. W praktyce coraz częściej pojawia się charakterystyczne poczucie „wyczerpania psychicznego”, które nie mija nawet po wolnym weekendzie czy urlopie.

Ogromne znaczenie ma również sposób odżywiania. Organizm funkcjonujący w przewlekłym stresie bardzo źle toleruje nieregularne jedzenie, wielogodzinne przerwy bez posiłków i ciągłe „ratowanie energii” kofeiną lub cukrem. W praktyce wiele kobiet przez cały dzień działa na wysokim napięciu, jedząc niewiele i ignorując sygnały organizmu, a wieczorem pojawia się silna potrzeba odreagowania jedzeniem zmęczenia nagromadzonego przez cały dzień.

To nie jest wyłącznie kwestia „braku silnej woli”. Bardzo często organizm po prostu próbuje odzyskać energię i zmniejszyć napięcie fizjologiczne. Problem polega na tym, że taki schemat dodatkowo pogarsza stabilność glikemii, regenerację i jakość snu.

Coraz więcej badań pokazuje również, że przewlekły stres i brak regeneracji wpływają na funkcjonowanie osi jelito–mózg, gospodarkę hormonalną i układ odpornościowy. W praktyce bardzo często pojawiają się problemy jelitowe, nasilone wzdęcia, zaburzenia apetytu, problemy z koncentracją czy charakterystyczna „mgła mózgowa”. Organizm przeciążony przez lata coraz wyraźniej zaczyna ograniczać wydolność metaboliczną i psychiczną.

To właśnie dlatego wiele kobiet trafia do gabinetu dopiero wtedy, gdy organizm zaczyna mówić „stop” znacznie głośniej niż wcześniej. Pojawiają się problemy hormonalne, insulinooporność, zaburzenia pracy tarczycy, przewlekłe zmęczenie, trudności z redukcją masy ciała albo coraz większe problemy z codziennym funkcjonowaniem. Bardzo często okazuje się wtedy, że problem nie wynika z jednego „błędu”, lecz z wieloletniego przeciążenia organizmu.

W poprzednich artykułach opisywałem już wpływprzewlekłego zmęczenia,stresu,niedoborów oraz zaburzeń regeneracjina zdrowie kobiet. Wszystkie te elementy bardzo mocno się ze sobą łączą i pokazują, że organizm niezwykle rzadko przeciąża się nagle. Najczęściej jest to proces rozwijający się stopniowo przez długi czas.

I właśnie dlatego poprawa zdrowia bardzo rzadko zaczyna się od agresywnej diety czy kolejnej próby „maksymalnej mobilizacji”. Organizm przeciążony przez lata zwykle potrzebuje przede wszystkim stabilizacji, regeneracji i odbudowy podstaw fizjologii. Regularne jedzenie, poprawa jakości snu, ograniczenie chronicznego napięcia i bardziej realistyczne podejście do codziennego funkcjonowania bardzo często okazują się znacznie ważniejsze niż kolejne restrykcje.

Coraz więcej osób z okazji Dnia Mamy wybiera dziś prezenty wspierające zdrowie i samopoczucie zamiast kolejnych przypadkowych przedmiotów.Voucher na konsultację dietetyczną lub psychodietetycznąmoże być dla wielu kobiet impulsem do zatrzymania się i spojrzenia na własne zdrowie z większą uwagą — szczególnie jeśli organizm od dawna wysyła sygnały przeciążenia.

Konsultacje dotyczące przewlekłego zmęczenia, regeneracji, problemów hormonalnych i zdrowia metabolicznego prowadzę jako dietetyk kliniczny oraz psychodietetyk we Wrocławiu, Siechnicach i Wieluniu, pomagając kobietom lepiej zrozumieć sygnały wysyłane przez organizm i stopniowo odbudowywać stabilność metaboliczną.

 

Bibliografia

McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation. Physiological Reviews.

Sapolsky, R. M. (2004). Why Zebras Don’t Get Ulcers. Holt Paperbacks.

Dallman, M. F. et al. (2003). Chronic stress and obesity. Proceedings of the National Academy of Sciences.