Dlaczego wiele mam funkcjonuje w permanentnym zmęczeniu?

W gabinecie bardzo często spotykam kobiety, które mówią podobne zdania: „ciągle jestem zmęczona”, „rano wstaję już bez energii”, „mam wrażenie, że organizm działa na resztkach sił”. Problem polega na tym, że wiele z nich przez długi czas traktuje ten stan jako coś normalnego. Przeciążenie staje się codziennością, a organizm stopniowo przyzwyczaja się do funkcjonowania w warunkach chronicznego niedoboru regeneracji.

W praktyce bardzo często nie chodzi o jeden konkretny problem zdrowotny. Zwykle jest to efekt wielu nakładających się elementów: niedoboru snu, przewlekłego stresu, nieregularnego jedzenia, wysokiej podaży kofeiny, niskiej aktywności regeneracyjnej i wieloletniego ignorowania sygnałów wysyłanych przez organizm. Kobiety przez lata funkcjonują w trybie „ciągłej gotowości” — opieka nad dziećmi, praca, obowiązki domowe, życie zawodowe i rodzinne powodują, że własne zdrowie bardzo często trafia na sam koniec listy priorytetów.

Organizm przez pewien czas potrafi się adaptować. Problem zaczyna się wtedy, gdy przeciążenie trwa miesiącami lub latami. Coraz częściej pojawia się mgła mózgowa, trudność z koncentracją, większa drażliwość, problemy z regeneracją, zaburzenia apetytu i charakterystyczne poczucie funkcjonowania „na autopilocie”. W praktyce wiele kobiet próbuje kompensować ten stan kolejną kawą albo szybkim cukrem, podczas gdy organizm od dawna sygnalizuje, że potrzebuje przede wszystkim regeneracji i stabilizacji metabolicznej.

Bardzo często ogromny wpływ ma również sposób odżywiania. Wiele mam funkcjonuje w schemacie przypadkowego jedzenia — śniadanie wypijane w pośpiechu, kilka godzin bez posiłku, dojadanie po dzieciach, szybkie przekąski między obowiązkami i wieczorne nadrabianie energii, kiedy organizm jest już skrajnie zmęczony. To prowadzi do coraz większej niestabilności glikemii, nasilenia zmęczenia i problemów z kontrolą apetytu. Organizm zaczyna funkcjonować w stanie permanentnego chaosu energetycznego.

Do tego dochodzi kwestia snu. Nawet jeśli teoretycznie liczba godzin wydaje się wystarczająca, jakość regeneracji bardzo często pozostaje słaba. Przewlekły stres, napięcie psychiczne i ciągłe pobudzenie układu nerwowego powodują, że organizm coraz trudniej przechodzi w tryb realnej regeneracji. W praktyce wiele kobiet budzi się rano równie zmęczonych jak wieczorem.

Coraz częściej obserwuje się również problemy hormonalne i metaboliczne związane z wieloletnim przeciążeniem organizmu. Insulinooporność, zaburzenia pracy tarczycy, przewlekły stan zapalny czy niedobory żelaza i witaminy D bardzo często współistnieją z chronicznym zmęczeniem. Problem polega na tym, że wiele kobiet przez lata ignoruje pierwsze objawy, uznając je za „normalne zmęczenie”.

W praktyce organizm bardzo długo próbuje utrzymać funkcjonowanie mimo przeciążenia. Jednak z czasem coraz wyraźniej zaczyna ograniczać wydolność metaboliczną i regeneracyjną. To właśnie wtedy pojawia się poczucie, że nawet niewielkie obowiązki zaczynają kosztować znacznie więcej energii niż kiedyś.

W ostatnich latach coraz więcej mówi się również o psychologicznym aspekcie przeciążenia kobiet. Wiele mam przez lata funkcjonuje w przekonaniu, że powinny radzić sobie ze wszystkim samodzielnie i zawsze stawiać potrzeby innych ponad własnymi. Problem polega na tym, że organizm nie interpretuje tego jako „poświęcenia”, lecz jako przewlekły stres fizjologiczny i psychiczny.

I właśnie dlatego poprawa zdrowia bardzo rzadko zaczyna się od kolejnej restrykcyjnej diety. Znacznie częściej pierwszym krokiem okazuje się uporządkowanie podstaw codziennego funkcjonowania: regularnego jedzenia, poprawy jakości snu, ograniczenia ciągłego pobudzenia organizmu i stopniowego odbudowywania regeneracji.

Coraz więcej osób zamiast kolejnych przedmiotów wybiera dziś prezenty wspierające zdrowie i samopoczucie. Voucher na konsultację dietetyczną lub psychodietetyczną z okazji Dnia Mamy może być dla wielu kobiet pierwszym momentem od dawna, w którym ktoś realnie zadba również o nie — nie tylko o wszystkich wokół.

Konsultacje dotyczące przewlekłego zmęczenia, problemów hormonalnych, regeneracji i zdrowia metabolicznego prowadzę jako dietetyk kliniczny oraz psychodietetyk we Wrocławiu, Siechnicach i Wieluniu.

 

Bibliografia

McEwen, B. S. (2007). Physiology and neurobiology of stress and adaptation. Physiological Reviews.

Walker, M. (2017). Why We Sleep. Scribner.

Sapolsky, R. M. (2004). Why Zebras Don’t Get Ulcers. Holt Paperbacks.