Najczęstsze niedobory u przemęczonych kobiet – co warto sprawdzić w badaniach?

Wiele kobiet przez długi czas próbuje funkcjonować mimo przewlekłego zmęczenia, problemów z koncentracją, pogorszenia regeneracji i coraz niższego poziomu energii. Organizm stopniowo przyzwyczaja się do działania „na rezerwie”, a codzienne objawy zaczynają być traktowane jako coś normalnego. Bardzo często słyszę w gabinecie zdania: „myślałam, że tak po prostu wygląda dorosłe życie”, „każda mama jest zmęczona” albo „wydawało mi się, że to kwestia wieku”.

Problem polega na tym, że przewlekłe zmęczenie bardzo często nie wynika wyłącznie z tempa życia czy nadmiaru obowiązków. W praktyce organizm przeciążony stresem, słabą regeneracją i nieregularnym odżywianiem zaczyna coraz częściej wykazywać konkretne niedobory i zaburzenia metaboliczne, które realnie wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego, gospodarki hormonalnej i poziomu energii.

W poprzednich artykułach opisywałem już, dlaczego wiele kobiet funkcjonuje w permanentnym przeciążeniu oraz w jaki sposób brak regeneracji wpływa na hormony i metabolizm. Naturalnym rozwinięciem tych tematów jest pytanie o to, które badania rzeczywiście warto wykonać, kiedy organizm zaczyna coraz wyraźniej sygnalizować przemęczenie.

Jednym z najczęściej obserwowanych problemów pozostaje niedobór żelaza i niska ferrytyna. To temat szczególnie istotny u kobiet, ponieważ żelazo uczestniczy między innymi w procesach energetycznych, regeneracji i prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. W praktyce wiele kobiet ma prawidłową hemoglobinę, ale jednocześnie bardzo niską ferrytynę, która może wpływać na przewlekłe zmęczenie, pogorszenie koncentracji, większą senność, wypadanie włosów czy gorszą tolerancję wysiłku.

Problem polega na tym, że organizm przez długi czas jest w stanie częściowo kompensować taki stan, dlatego objawy często rozwijają się stopniowo. Kobieta funkcjonuje coraz bardziej „na siłę”, zwiększa ilość kofeiny i próbuje utrzymać tempo życia mimo coraz większego przeciążenia fizjologicznego.

Bardzo częstym problemem pozostaje również niedobór witaminy D. W ostatnich latach coraz więcej badań pokazuje, że jej odpowiedni poziom wpływa nie tylko na zdrowie kości, ale również na funkcjonowanie układu odpornościowego, regenerację i codzienny poziom energii. W praktyce niski poziom witaminy D bardzo często współistnieje z przewlekłym zmęczeniem, obniżonym nastrojem i większą podatnością na przeciążenie organizmu.

Coraz większą uwagę zwraca się również na witaminę B12 oraz funkcjonowanie układu nerwowego. Niedobory mogą wpływać między innymi na koncentrację, pamięć, poziom energii i zdolność regeneracji psychicznej. W praktyce szczególnie istotne staje się to u kobiet funkcjonujących przez lata w dużym stresie, nieregularnym jedzeniu lub dietach eliminacyjnych.

Ogromne znaczenie ma także gospodarka glukozowo-insulinowa. Wiele kobiet żyjących w przewlekłym stresie doświadcza coraz większej niestabilności energetycznej — nagłych spadków energii, większej ochoty na słodycze, problemów z koncentracją po posiłkach czy charakterystycznego „odcięcia” organizmu po południu. Bardzo często są to pierwsze sygnały pogarszającej się wrażliwości insulinowej i przeciążenia metabolicznego.

W praktyce coraz częściej obserwuje się współwystępowanie przewlekłego stresu, niedoboru snu i problemów hormonalnych z rozwijającą się insulinoopornością. Organizm funkcjonujący przez lata w stanie przeciążenia zaczyna coraz gorzej zarządzać energią i stabilnością glikemii.

Bardzo ważnym elementem diagnostyki pozostaje również tarczyca. Problemy takie jak przewlekłe zmęczenie, pogorszenie koncentracji, senność, obniżona regeneracja czy trudności z redukcją masy ciała bardzo często skłaniają do sprawdzenia parametrów takich jak TSH, FT3, FT4 oraz przeciwciała tarczycowe. W praktyce niedoczynność tarczycy i Hashimoto bardzo często współistnieją z przewlekłym przeciążeniem organizmu i znacząco wpływają na codzienne funkcjonowanie kobiet.

Coraz więcej uwagi poświęca się również przewlekłemu stanowi zapalnemu i wpływowi stresu na organizm. Długotrwałe przeciążenie psychiczne, słaba regeneracja i wysoka podaż żywności wysoko przetworzonej mogą wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz zwiększać nasilenie procesów zapalnych. I właśnie dlatego część kobiet mimo względnie „dobrych” podstawowych wyników nadal odczuwa wyraźne pogorszenie samopoczucia i poziomu energii.

W praktyce ogromne znaczenie ma jednak nie tylko samo wykonanie badań, ale również ich interpretacja w kontekście objawów i codziennego funkcjonowania organizmu. Bardzo często problem nie wynika z jednego parametru, lecz z połączenia kilku elementów: przewlekłego stresu, niedoborów, zaburzeń regeneracji, nieregularnego jedzenia i przeciążenia układu nerwowego.

To właśnie dlatego skuteczna poprawa zdrowia bardzo rzadko sprowadza się wyłącznie do „łykania suplementów”. Znacznie większe znaczenie ma uporządkowanie podstaw fizjologii — regularnych posiłków, jakościowego snu, regeneracji i poprawy codziennego funkcjonowania organizmu.

Coraz więcej osób z okazji Dnia Mamy wybiera dziś prezenty wspierające zdrowie i samopoczucie zamiast kolejnych przypadkowych przedmiotów. Voucher na konsultację dietetyczną lub psychodietetyczną może być dla wielu kobiet pierwszym impulsem do wykonania badań, zatrzymania się i spojrzenia na własne zdrowie z większą uwagą — szczególnie jeśli organizm od dawna wysyła sygnały przeciążenia.

Jeśli chcesz lepiej zrozumieć, dlaczego przewlekły stres i brak regeneracji wpływają na metabolizm oraz funkcjonowanie kobiet, warto przeczytać również wcześniejsze artykuły dotyczącechronicznego zmęczeniai wpływu stresu nahormony oraz układ nerwowy. Wszystkie te mechanizmy bardzo mocno się ze sobą łączą i pokazują, że organizm niezwykle rzadko przeciąża się „z dnia na dzień”.

Konsultacje dotyczące przewlekłego zmęczenia, diagnostyki niedoborów, problemów hormonalnych i zdrowia metabolicznego prowadzę jako dietetyk kliniczny oraz psychodietetyk we Wrocławiu, Siechnicach i Wieluniu.

 

Bibliografia

Beard, J. L. (2001). Iron biology in immune function, muscle metabolism and neuronal functioning. Journal of Nutrition.

Holick, M. F. (2007). Vitamin D deficiency. New England Journal of Medicine.

Patterson, R. E. et al. (2018). Intermittent fasting and human metabolic health. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics.